استفسار نمود كه اگر ايرادى نباشد سفارت ايران با شركت نفت استاندارد نيوجرزى « 1 » از شركت‌هاى بزرگ نفت آمريكا براى اعطاى امتياز نفت شمال داخل مذاكره شود . وزارت امور خارجه‌ى آمريكا از پيشنهاد ايران حسن استقبال نمود و پس از يك سلسله گفتگو بين سفارت ايران و نمايندگان شركت مزبور در واشنگتن قرارداد اعطاى امتياز نفت شمال ايران به شركت استاندارد اويل « 2 » كه همان شركت استاندارد اويل نيوجرزى است ، تدوين و امضا گرديد و در جلسه‌ى مورخ 21 ربيع الاولى 1340 قمرى ( 30 آبان 1300 شمسى ) مجلس شوراى ملى ( مجلس چهارم ) به تصويب رسيد . امتيازنامه واگذارى امتياز استخراج نفت شمال ايران ، كه نخست در جلسه‌ى خصوصى مجلس مورد بحث قرار گرفت و پس از جلب موافقت اكثريت نمايندگان با قيد فوريت در جلسه‌ى علنى مطرح گرديد ، متضمن 5 ماده به شرح زير است : « ماده اول - مجلس شوراى ملى واگذاردن امتياز استخراج نفت را در ايالات آذربايجان و خراسان و گيلان و استرآباد و مازندران به كمپانى استاندارد اويل آمريكايى به شرايط ذيل تصويب مىنمايد : ماده‌ى دوم - مدت اين امتياز بيش از پنجاه سال نخواهد بود . ماده‌ى سوم - حقوق دولت بيشتر از صدى ده كليه‌ى نفت و مواد نفتى است كه كمپانى از چاه‌ها خارج مىنمايد ، قبل از آن‌كه هرگونه خرجى به آن تعلق گيرد . ماده‌ى چهارم - شرايط ديگر اين امتياز از قبيل تسعير سهم دولت ، در صورتى كه دولت صلاح بداند و طرز تأديه‌ى آن و طرز نظارت دولت ايران و عوايد كمپانى و شرايط ابطال‌كننده‌ى امتياز و ساير شرايط لازم براى حفظ حقوق دولت و مملكت را دولت تهيه و پس از توافق با كمپانى مزبور به مجلس شوراى ملى پيشنهاد خواهد نمود . ماده‌ى پنجم - كمپانى استاندارد نمىتواند به هيچ‌وجه اين امتياز را به هيچ دولت يا كمپانى يا شخصى انتقال بدهد و همچنين شراكت با سرمايه‌داران ديگر منوط به تصويب مجلس شوراى ملى ايران است . عدم اين ماده باعث سقوط امتياز از درجه‌ى اعتبار خواهد بود « 3 » » . پس از تصويب امتيازنامه ، كه به قول ملك الشعراى بهار : « مثل بمب تركيد و آواز انفجارش را دنياى آن روز شنيد » . دو همسايه‌ى شمالى و جنوبى ايران به مخالفت و اعتراض نسبت به قرارداد برخاستند . دولت شوروى با اشاره به اعطاى امتياز نفت شمال از طرف كابينه‌هاى

--> ( 1 ) - Standard new - Jersey ( 2 ) - Standard Oil co ( 3 ) - كتاب « پنجاه سال نفت » ايران ، نگارش مصطفى فاتح .